Ömrümüz Kısa da Olsa Ünümüz Büyük Olsun (1)

Nartlar bolluk ve mutluluk içinde, yiğitçe ve onurlu bir yaşam sürdürmekteydiler. Günün birinde Tha’nın (Tanrı) habercisi olan küçük bir kırlangıç kuşu Nartlara geldi.

– Sayısı az, ömrü kısa, ama ünü, yiğitliği ve mertliği dilden dile, bir kuşaktan diğer kuşağa anlatılan ve yüzyıllar boyunca örnek alınacak yiğitler olarak mı anılmak istersiniz? Yoksa gittikçe çoğalan, üreyen, yiyen içen, ama onur duygusu az ve bir ün bırakmamış kişiler olarak mı yaşamak istersiniz, diye sordu.

Nartlar konuyu öyle uzun uzadıya görüşmeye ve Khase’yi (Meclis) toplamaya gerek görmeden hemen oracıkta yanıtlarını bildirdiler.

– Hayvan gibi çoğalarak yaşamayı istemiyoruz, dediler Nartlar. “İnsan gibi, insanlığımızı koruyarak yaşamayı isteriz”.

Ömrümüz kısa olsun,

Ancak şanımız büyük olsun,

Adalet ve dürüstlük yolu,

Yolumuz olsun!

Boynu bükük ve ezik değil,

Onurlu ve özgür bir yaşam isteriz! – dediler.

Böylece sayıca az ve kısa ömürlü olmayı, ama yiğit kişiler olarak anılmayı istediklerini söyleyerek, haberci küçük kırlangıcı Tha’ya geri gönderdiler.

Böylece Nartların yiğitliği destanlaştı, yüzyıllardan beri dilden dile anlatılır oldu. Nart soyundan gelen Natıkuaceler (Natuhaylar) (2), Nartlardan artakalmış kişiler olarak hala yaşamlarını sürdürüyorlar.

Notlar:

(1) – Anlatan Siyuh Seferbıy (Сыихъу Сэфэрбый), 1887 yılında şimdiki Adigey’in Cambeçıy köyünde doğdu, Abzah.

Teksti 12.11.1959’da Krasnodar’da yazıya aktaran Hadeğale Asker.

Kaynak: Geroiçeski epos NARTI i ego genezis, Krasnodar, 1967, s.362.

(2) – Natıkuaceler ya da Natuhaylar, Anapa ve Hulıjıy (Gelencik) çevrelerinde yaşayan büyük bir Adıge topluluğu idiler, sayıları 1830’da Rus kaynaklarında 240 bin olarak tahmin ediliyordu. 1864 Büyük Göçünden (ülke dışı sürgünden) sonra Natuhaylar’dan Anapa yakınındaki Hatramtuk (Хьатрамтыку) köyü kalmıştı, ayrıca Adıgey’in Şıncıye köyünün Natuhay köyü olduğu da söyleniyor. Kıyıboyu Şapsığe’nin Kalej köyünden Adıge (Şapsığ) aydını Nıbe Ruslan’ın 1992’de bana anlattığına göre, Rus ordusunda askerlik yapan Adıgeler alay komutanlarından izin alarak, 1864 yılı sonrasında Hatramtuk köyünü kurmuşlardı, köy 1924 yılında Adıgey’in Tahtamukay ilçesine taşınmış ve şimdiki küçük Natuhay köyü kurulmuştur.

Adıgeler çocuklarına kızdıklarında, özellikle diasporada “Тхьэм Хьатрамтыку уехь, Тхьэм Сыбыр 1уашъхьэ уехь!” (Tanrı seni Hatramtuk’a, Tanrı seni Sibirya Tepesine sürsün!) derlerdi. Bu deyim, Hatramtuk’un diğer Adıge yerleşimlerinden uzakta olması ve ücra bir yerde bulunması nedeniyle söylenmiş olmalıdır. – hcy