Şapsığlar İlk Kez Küçük Yerli Ulus Olarak Ele Alındılar

Şapsığe Adıge Xase Başkanı Çaçuh Mecid’in yakasına Soçi Büyükşehir Belediye Başkanı adına nişan takılması

Rusya Federasyonu’nda yaşayan küçük yerli uluslardan biri de Karadeniz kıyısında yaşayan Şapsığlardır.
Rusya’da Şapsığlar statüsünde 47 küçük yerli halk bulunuyor, her birinin nüfusu 50 binin altında. 24 Mart 2000’de Rusya Federasyonu’nda yaşayan küçük yerli halkları kayıt altına alan resmi bir liste ve karar yayımlandı. Karar kapsamı içine Soçi Büyükşehir Belediye alanı ile Tuapse rayonu sınırları içinde yaşayan Karadeniz kıyısı Şapsığları da alındılar.
– RF Devlet Başkanı Vladimir Putin’nin önayak olmasıyla bu yıl ilk kez – 30 Nisan gününde – Rusya’da “Rusya Ulusları Yılını” kutlama kararı alındı. Karar, devletin Rusya’da yaşayan küçük yerli ulusların dil, kültür ve geleneklerinin koruma altına alınması anlamında atılmış ilk önemli adım niteliğinde. Karar, ülkemizde yaşayan çok sayıda ulusun bir moral ve güç kaynağımız olduğunu bize yeniden öğretti.
“Bir arada yaşayan çok sayıda ulusumuz birliğimizi güçlendiriyor, öte yandan gençlerimizin yurt sevgilerini geliştirecek önemli çalışmalar da yapılıyor, sosyal, kültürel ve halk eğitimi alanlarında önemli projeler ve insani görevler için yeni adımlar atılıyor. Soçi Büyükşehrimiz halkını ve konuklarımızı içtenlikle selamlıyorum”, – dedi Soçi Büyük Şehir Belediye Başkanı Andrey Proşunin. (*).
dans görseli olabilir

Şapsığ Çocuk Folklor Ekibi

– Bizim için bu tarih ikili bir kutlama günü niteliğinde, 37 yıl önce, 30 Nisan 1989’da halk örgütümüzü, Adıge Xase’yi (Khase) kurduk, – dedi yerel Adıge Xase Başkanı Çaçuh Mecid. – Ulusal kültürümüzü geliştirme ve güçlendirme çalışmaları en başta gelen görevlerimiz arasında. Çocuk yuvalarında ve okullarda anadilini öğretme, doğduğumuz ve yaşadığımız topraklarda barınma, geleneklerimizi koruma, yerleşim yerlerimizdeki sosyal ve ekonomik durumumuzu iyileştirme ve sorunlarımızı çözme ve Karadeniz kıyısında yaşayan Şapsığların tarihini korumayı temel görevlerimiz olarak görüyoruz. Küçük yerli ulus statümüz, Anayasanın bize tanıdığı hakları kullanmamıza olanak sağlıyor , – dedi.
Kutlama etkinliğinde Psışope rayonu yerel belediye yönetimi Başkan yardımcısı Svetlana Kiriçenko; Şehekey yerleşimi belediye köy topluluğu (кой) Başkanı Şıj Murat ve Soçi kent Meclisi üyesi Huşt Zavur köylüleri selamladılar.

Ulusal Giysileri İçinde Bir Şapsığ Kız Çocuğu

Psışope tatil beldesi yaşlıları ve beldeye gelen değerli konuklar konuşmalarında Şapsığ toplumunda var olan ve başka hiçbir toplumda bulunmayan özelliklerin, değerlerin korunması ve yaşatılması için bugünkü toplantı ve etkinliğin büyük bir önem taşıdığını söylediler; gençlerin tarih, dil, gelenek ve göreneklerini öğrenmeleri ve atalarının anılarına bağlı ve sadık kalmalarını istediler. Psışope rayonu idaresi tarafından aktif kişilere, girişimcilere, eğitim ve kültür emekçilerine nişan ve takdirnameler verildi.
Büyük Şehekey köyünden ve Mıgu ailesinden konuklara özel anlamda “teşekkür” edildi. Bu köyden AC Devlet Meclisi – Xase (Khase) üyesi, milletvekili, yasa düzenleyici ve yerel yönetimler komitesi Başkan yardımcısı Mıgu Adam, girişimci Mıgu İbrahim, Mıgu sülalesinden gençler, Mıgu İslam ve Mıgu Ruslan etkinliğe katıldılar.
Kutlama günü ana etkinlikleri Psışope’deki Ulusal Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Merkeze gelenler Şapsığ müzesini, müzedeki ulusal giysileri, müzik enstrümanlarını ve el işlerini gördüler.
Soçi Büyükşehir Belediyesi Başkan yardımcısı Aleksandr Mitnikov ile Soçi Büyükşehir Meclisi Başkanı Viktor Filonov kutlama günü nedeniyle halkı selamladılar. Adıge Xase’nin yıllardan beri Soçi yönetimi ve kent milletvekilleri ile uyum içinde çalıştığını, kentin gelişmesi ve yeniden yapılanması, özel askeri operasyona katılanlara yardım edilmesi ve diğer konularda elbirliği içinde çalıştıklarını ve teşekkür ettiklerini bildirdiler. Soçi Belediyesi tarafından “Soçi halkının onuru ve değer verdiği kişi” (Почет и уважение сочинцев) adlı nişan Çaçuh Mecid’e verildi. Etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçenlere ve kültür emekçilerine takdirname belgeleri de sunuldu.

(*) – Rusya’da belediye başkanı, Türkiye’dekinden farklı olarak, başkanı olduğu yerin belediye hizmetleri yanında, o yerin mülki amiri (vali ya da kaymakamı, bucak müdürü) ve polis müdürü oluyor ve o yetkileri de kullanıyor, – hcy

Not: – 1 – İlgili başka bir yazı için bk. – “Şapsığe” Gazetesi 35 Yaşında.
Not: – 2 : 28 -30 Nisan 2026 tarihlerinde Rusya küçük yerli halklarının temsilcileri ile ilk kez Moskova’da bir gelen RF Devlet Başkanı Vladimir Putin‘in konuşması ve küçük yerli halklar temsilcileriyle yaptığı söyleşi için bk. -http://kremlin.ru/events/president/news/79663

Benzer İçerikler

Maykop Boğası Bizi Koruyacak

Hoko Zavır’ın Anısına

21 Mayıs 2026

NIBE Anzor.

Adıge Mak (Adıge Sesi), 22 Mayıs 2026
https://adygvoice.ru/single_v2.php?post_id=185566

Hapi Cevdet Yıldız

Şapsığ sorunu, bize göre hâlâ çözülmüş değil. Rus Sovyet idaresi, olayların gelişimine göre, 1943’te 4 Adıge bölgesinin özerkliğini kaldırma ve Adıgeleri doğuya sürme konusunu ele almış, bazı generallerin suçlamalarını kabul etmiş olmalıydı. Nitekim, Adıgey sürgün kararını öğrenmiş, Stalin’le görüşüp 3 özerk bölgeye yönelik özerkliği fesih ve sürgün kararlarını iptal ettirmeyi başarmıştı. Buna karşılık, 1943’te Moskova’dan Şapsığ’ın feshedilmesi talimatı Şapsığ merkezi Psışuape’ye ulaştı ve işleme kondu; ilçe yönetiminin 2/3 oy çokluğu ile talimat karara dönüştürüldü ve ilk imza işlemi tamamlanmış oldu. Bu bir gizli operasyondu. Artık Şapsığ rayonu toprağı, fiilen bir Adıge (Şapsığ) toprağı olmaktan çıkacak ve sıradan bir Rus rayonu (toprağı, ilçesi) olacaktı. Diğer üç yörede ne tür bir süreç yaşanmıştı, tam bilemiyoruz. Yerel yönetimlere, Şapsığ’da olduğu gibi fesih talimatları gelmiş, ama oblast yönetimleri tarafından beklemeye alınmış ve henüz işleme konmamış olmalıydı. O sıralar Şapsığ dışında, feshi istenen Adıge, Çerkes ve Kabartay özerk bölgeleri vardı. Savaş koşulları ve netameli bir politik ortam sürüyordu. Birçok ulus, asker gözetiminde ve yük vagonlarına doldurularak Sibirya taraflarına toplu halde sürülmekteydi. Olayları soruşturacak, kurcalayacak ve hak arayacak bir ortam yoktu, korku her yere sinmişti. 1943’te Şapsığ ilçesinde alınan fesih kararı Moskova’ya gönderildi ve 1945’te onandı ve yürürlüğe girdi. 1870’lerde Rus idaresi ile dağlardaki Şapsığ direnişçilerin anlaşmasıyla Şapsığ yerleşimine ayrılan Şapsığ toprağında, 1924’te Şapsığ Ulusal rayonu kurulmuş ve rayon Rus Federatif devlet yapısı içine alınmıştı; yeni durumda Şapsığ ilçesi (rayon) tarihe karışıyor, Karadeniz kıyısı Şapsığları topraksız ve statüsüz bırakılıyordu. Olayların gelişimi, sürecin böyle işlediğini belli ediyor. Süreç, diğer üç bölgede olduğu gibi niçin kesintiye uğratılamadı… Tek kazanım Şapsığların topluca Sibirya’ya sürülmelerinin önlenmiş olmasıydı. Şapsığ’ın suçu ya da farkı neydi?.. Bunlar açıklığa kavuşmuş değil… Bildiğimiz kadarıyla Şapsığlardan, İkinci Dünya Savaşı’nda, ikisi Sovyetler Birliği Kahramanı olmak üzere, çok sayıda ön cephe kahramanı çıktı. Stalin’le görüşen iki Adıge yetkili – biri Tevçoj Nuh, diğeri Adıgey parti sekreteri idi; Tevçoj Nuh’un randevusuz Stalin’le görüşme yetkisi vardı. Bu iki kişi Adıgeler lehine belgeleri Stalin’e sundular ve Adıgelerin Nazilere karşı direnişe katıldıklarını belgeleriyle kanıtladılar. Ancak, 3 özerk bölgeyi kurtarmış olmayı yeterli bulmuş, Şapsığ diyerek daha ileriye gitmeyi göze alamamış olabilirler. Bu kişiler Şapsığ’a gizlice gönderilmiş olan fesih talimatından ve ilçenin kendi kendisini feshetmiş olmasından haberdar olmamış olabilirler. Stalin de gelişimin, ayrıntıların farkında olmayabilirdi. Ancak Rus genelkurmayının gelişimden habersiz kaldığı düşünülebilir mi? Şapsığ aslında, Karadeniz kıyısında, bir bucak boyutunda (1.500 km. kare) küçük bir ilçeydi, sadece 4 bin yerli nüfusu vardı. Tuapse’deki Şapsığ çoğunluğu, özerk ilçe dışında

bırakılmıştı; şimdilerde yapıldığı gibi sayı ve boyut küçültülmüş ve Şapsığlar ikiye bölünmüştü. Sürecin perde gerisini tam bilemiyoruz. O tarihten bu yana Şapsığlar Rus milliyetçilerin ve yerli işbirlikçilerinin düşmanca hedefindeler; işbirlikçiler ya da aymazlar “Çerkes ortak adı altında yazılalım” kisvesi altında Şapsığları bölmeye ve görünmez kılmaya çalışıyorlar. Dedikleri gibi, Çerkes diye yazılsalar ne değişecek? Hiçbir şey… Şapsığlar 1990’larda Moskova’dan sadece “küçük yerli halk statüsü” alabildiler, onu da zor aldılar. O zamanki Krasnodar Kray yöneticileri Şapsığlara statü verilmesine karşıydılar. Şimdi Putin önderliğinde yeni bir süreç başlatıldı ve küçük yerli halklar 30 küsur yıl sonra yeniden anımsandılar. Umarız süreç, yakaya nişan ya da rozet takma ötesine, daha iyiye doğru evrilir. Bekleyip görelim. Daha çok bilgi için bk. “Şapsığlar ve Bir Kitap – 1”, mefenef. com.

***

Erol Kilic Kutalia

Dün olduğu gibi, Şapsig Özerk ilçesi tekrar tesis edilmelidir.

***

Osman Özdemir

İnşallah , diasporada olan tüm soydaşlarımızın da ana vatana dönüp elbirliğiyle daha kalabalık ve güçlü bir ulus haline geliriz. Bu tarihten gelen en doğal hakımızdır

***

Beroko Mehmet

Şapsığdaki köylere daha önceleri sık sık gidiyordum

Yaşlılarla gece sohbetlerine katılıyordum

Zamanın akışı içinde kendi nüfuslarının azlığından ve haksız demografik durumdan dertleniyorlardı

Dışarıdan gelen yerleşimciler için Yerel yönetimin çok kısıtlayıcı ikamet rejimine rağmen

Damlaya damlaya göl oldu

İçindeki güzel ilişkileri hala devam ediyor

Düğün cenaze ziyaretleri ve kültür aktiviteleri yerini koruyor

Zaman bulup aralarına girerseniz

Çok değerli insanların olduğunu göreceksiniz

İhtiyarların anlattığı gibi gelecekte doğa aldıklarını geri verecek

Sağlıcakla kalın

***

Halit Yaşar Nogay

Çok güzel, iç açıcı, ümitleri yeşertici haberler görüyoruz. Yavaş ta olsa iyi gelişmeler var. Sabrın sonu selamet derler. Beroko’nun Şhapsığ Yaşlılardan aktardığı gibi, “doğa aldıklarını geri veriyor” sözü çok etkileyici.

***

Ismail Berk

Araştırmalarınız için tebrik ederim, başarılar dilerim.

***

Tuğrul Adiguzel

Bir zamanlar kuzey kafkasya’nın en fazla nüfusa sahip halkı şimdi küçük halk ve hiçbir zaman bunun gerçek nedenini konuşmadık. Konuşmayı bırak düşünmedik bile. Yazık oldu

***

Fatma İpek

Canım asil soydaşlarım yıllardan beri Başımıza gelmeyen kalmadı ama yeni ayaktayız dimdik Çünkü insanlar biz çerkezler sonradan değil doğuştan asiliz övünmek gibi olmasın bunu ukalalık olarak kimse kabul etmesin böyle Ben araştırıyorum kendi sülalemizi kendi soydaşlarımızı gerçekten övünüyorum onlarla Allah’a emanet olun sizlerle gurur duyuyorum

***

Geray Pusat

Evet şap sığ küçük yerli ulus olarak ele alınması güzel bir yaklaşım otokon bir toplum olma ihtimali yüksek bunu da ancak mantık ve bilimsel olarak yaklaşılması lazım neden otokon toplum Çeçen neden uzaktan yakından pek bir genetik bağı yoktur ne Rus gürcü ukrani türk lezgi ingusetyada sonuçta söylenen o tarihin karanlık sayfalarından geçerken şap sığ lar kendilerini korumuş lardir birilerinin uydurma hikayeleri ile değil bunu mantık ve bilimsel olarak yaklaşılması lazım yine de takdir etmek lazım gerçi benim de emeğim vardır herhalde yerli Ulus