Şapsığe Adıge Xase Başkanı Çaçuh Mecid’e Soçi Büyükşehir Belediye Başkanı adına nişan takılması

Rusya Federasyonu’nda yaşayan küçük yerli uluslardan biri de Karadeniz kıyısında yaşayan Şapsığlardır.
Rusya’da Şapsığlar statüsünde 47 küçük yerli ulus bulunuyor, her birinin nüfusu 50 binin altında. 24 Mart 2000’de Rusya Federasyonu’nda yaşayan küçük yerli ulusları kayıt altına alan resmi bir liste ve karar yayımlandı. Karar kapsamı içine Soçi Büyükşehir Belediyesi alanı ile Tuapse rayonu sınırları içinde yaşayan Karadeniz kıyısı Şapsığları alındılar.

Şapsığ Çocuk Dans Topluluğu

– RF Devlet Başkanı Vladimir Putin’nin önayak olmasıyla bu yıl ilk kez – 30 Nisan gününde – Rusya’da küçük uluslar yılını kutlama kararı alındı. Karar, devletin Rusya’da yaşayan küçük yerli ulusların dil, kültür ve geleneklerinin koruma altına alınması doğrultusunda atılmış ilk büyük adım niteliğinde. Karar, ülkemizde yaşayan çok sayıda ulusun bir moral ve güç kaynağımız olduğunu bize yeniden öğretti.
Bir arada yaşayan çok sayıda ulusumuz birliğimizi güçlendiriyor, öte yandan gençlerimizin yurt sevgilerini geliştirecek önemli çalışmalar da yapılıyor, sosyal, kültürel ve halk eğitimi alanlarında önemli projeler ve insani görevler için yeni adımlar atılıyor. Soçi Büyükşehrimiz halkını ve konuklarımızı içtenlikle selamlıyorum, – dedi Soçi Büyük Şehir Belediye Başkanı Andrey Proşunin. (*).

– Bizim için bu tarih ikili bir kutlama günü niteliğnde, 37 yıl önce, 30 Nisan 1989’da halk örgütümüzü, Adıge Xase’yi kurduk, – dedi yerel Adıge Xase Başkanı Çaçuh Mecid. – Ulusal kültürümüzü geliştirme ve güçlendirme çalışmaları en başta gelen görevlerimiz arasında. Çocuk yuvalarında ve okullarda anadilini öğretme, doğduğumuz ve yaşadığımız topraklarda barınma, geleneklerimizi koruma, yerleşim yerlerimizdeki sosyal ve ekonomik durumumuzu iyileştirme ve sorunlarımızı çözme ve Karadeniz kıyısında yaşayan Şapsığların tarihini korumayı temel görevlerimiz olarak görüyoruz. Küçük yerli ulus statümüz, Anayasanın bize tanıdığı hakları kullanmamıza olanak sağlıyor.
Kutlama etkinliğinde Psışope rayonu yerel belediye yönetimi Başkan yardımcısı Svetlana Kiriçenko; Şehekey yerleşimi belediye köy topluluğu (кой) Başkanı Şıj Murat ve Soçi kent Meclisi üyesi Huşt Zavur köylüleri selamladılar.
Psışope tatil beldesi yaşlıları ve beldeye gelen değerli konuklar konuşmalarında Şapsığ toplumunda var olan ve başka hiçbir toplumda bulunmayan özelliklerin korunması ve yaşatılması için bugünkü toplantı ve etkinliğin büyük bir önem taşıdığını belirttiler; gençlerin tarih, dil, gelenek ve göreneklerini öğrenmeleri ve atalarının anılarına bağlı ve sadık kalmalarını istediler. Psışope rayonu idaresi tarafından aktif kişilere, girişimcilere, eğitim ve kültür emekçilerine takdirnameler verildi.
Büyük Şehekey köyünden ve Mıgu ailesinden konuklara özel anlamda “teşekkür” edildi. Bu köyden AC Devlet Meclisi – Xase üyesi, milletvekili, yasa düzenleyici ve yerel yönetimler komitesi Başkan yardımcısı Mıgu Adam, girişimci Mıgu İbrahim, Mıgu sülalesinden gençler, Mıgu İslam ve Mıgu Ruslan etkinliğe katıldılar.

Ulusal Giysileri İçinde Bir Şapsığ Kız Çocuğu

Kutlama günü ana etkinlikleri Psışope’deki Ulusal Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Merkeze gelenler Şapsığ müzesini, müzedeki ulusal giysileri, müzik enstrümanlarını ve el işlerini gördüler.
Soçi Büyükşehir Belediyesi Başkan yardımcısı Aleksandr Mitnikov ile Soçi Büyükşehir Meclisi Başkanı Viktor Filonov kutlama günü nedeniyle halkı selamladılar. Adıge Xase’nin yıllardan beri Soçi yönetimi ve kent milletvekilleri ile uyum içinde çalıştığını, kentin gelişmesi ve yeniden yapılanması, özel askeri operasyona katılanlara yardım edilmesi ve diğer konularda elbirliği içinde çalıştıklarını ve teşekkür ettiklerini bildirdiler. Soçi Belediyesi tarafından “Soçi halkının onuru ve değer verdiği kişi” (Почет и уважение сочинцев) adlı nişan Çaçuh Mecid’e verildi. Etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçenlere ve kültür emekçilerine takdirname belgeleri de sunuldu.

(*) – Rusya’da belediye başkanı, Türkiye’dekinden farklı olarak, başkanı olduğu yerin belediye hizmetleri yanında, o yerin mülki amiri (vali ya da kaymakamı) ve polis müdürü oluyor ve o yetkileri de kullanıyor, – hcy
Not: – 1 : İlgili başka bir yazı için bk. – “Şapsığe” Gazetesi 35 Yaşında.
Not: – 2 : 28 -30 Nisan 2026 tarihlerinde Rusya küçük yerli halklarının temsilcileri ile ilk kez Moskova’da yapılan bir toplantı ve toplantıda RF Devlet Başkanı Vladimir Putin’in konuşması ve küçük yerli halklar temsilcileriyle yaptığı söyleşi için bk. -http://kremlin.ru/events/president/news/79663

NIBE Anzor.

Adıge Mak (Adıge Sesi), 22 Mayıs 2026
https://adygvoice.ru/single_v2.php?post_id=185566

Gönderi Sahibi

Hapi Cevdet Yıldız

Şapsığ sorunu, bize göre çözülemedi. Rus Sovyet idaresi, olayların gelişimine göre, 1943’te 4 Adıge bölgesinin özerkliğini kaldırma ve Adıgeleri doğuya sürme konusunu ele almış olmalıydı. Nitekim, Adıgey ve diğer iki özerk oblast bunu öğrenip, Stalin’le görüşmüş ve sürgünü durdurmayı başarmıştı.

1943’te Moskova’dan Şapsığ’ın feshedilmesi talimatı, Şapsığ merkezi Psışuape’ye ulaştı, işleme kondu ve ilçe yönetiminin 2/3 oy çokluğu ile ilçenin onayını aldı. Artık Şapsığ rayonu toprağı (1.500 km.kare), fiilen bir Adıge (Şapsığ) toprağı olmaktan çıkıyor ve sıradan bir Rus rayonu (toprağı) oluyordu.

Diğer üç Adıge yöresinde ne olmuştu, tam bilemiyoruz. Yerel yönetimler, Şapsığ’da olduğu gibi fesih talimatları almış, ama oblast yönetimleri tarafından talimatlar beklemeye alınmış ve  derhal işleme konmamış olmalıydı. Savaş koşulları ve netameli bir politik ortam vardı. Birçok ulus Sibirya taraflarına toplu halde sürülmekteydi. Olayları soruşturacak, kurcalayacak ve hak arayacak bir ortam yoktu, her yeri korku sarmıştı.

1943’te Şapsığ ilçesinde alınan fesih kararı Moskova’ya gönderildi ve iki yıl sonra, 1945’te Moskova’da sessizce onanıp kesinleşti ve Şapsığ ilçesi tarihe karıştı, Şapsığlar statüsüz kaldılar.

Durumun böyle gerçekleştiğini tahmin edebiliriz. Süreç, diğer üç bölgede olduğu gibi niçin engellenemedi? Şapsığ’ın suçu ya da farkı neydi?.. Üstelik Şapsığlardan, ikisi Sovyetler Birliği Kahramanı olmak üzere, çok sayıda ön cephe kahramanı çıkmıştı. Stalin’le görüşen iki Adıge temsilci – biri Tevçoj Nuh, diğeri Adıgey parti sekreteri idi, Tevçoj Nuh’un randevusuz Stalin’le görüşme yetkisi vardı – elde edilenleri, 3 özerk bölgeyi kurtarma durumunu, Şapsığ diyerek tehlikeye atmak istememiş; belki de susmuş ve işin üstesini aramayı göze alamamış olabilir.

Bk. – Tevçoj Nuh: Ulus Seninle Gurur Duyuyor.

Ya da Şapsığ sorununu, Şapsığ’a gizlice gönderilmiş olan fesih talimatını ve ilçenin kendi kendini fesih kararını bilmiyor olabilirlerdi. Şapsığ küçük bir yöreydi, küçük bir köy – bucak boyutunda bir ilçeydi, sadece 4 bin gibi yerli bir nüfusu vardı. Tuapse’deki, kuzeydeki Şapsığ nüfus bu özerk ilçe dışına çıkarılmış, boyut küçültülmüştü. Sürecin perde gerisi hâlâ karanlık.

O tarihten bu yana Şapsığlar Rus milliyetçilerin ve yerli işbirlikçilerinin hedefindeler; işbirlikçiler ya da aymazlar, cahiller “Çerkes ortak adı altında yazılalım” kisvesi altında Şapsığları görünmez kılmaya çalışıyorlar. Şapsığlar 1990’larda Moskova’dan sadece “küçük yerli halk statüsünü” alabildiler, onu da zor aldılar. O zamanki Krasnodar Kray yöneticileri Şapsığlara statü verilmesine karşıydılar.

Şimdi Putin önderliğinde yeni bir süreç başlatıldı ve küçük halklar yeniden anımsandı. Umarız süreç, yakaya şilt takma ötesine, daha iyiye doğru gider. Bekleyip görelim. Daha çok bilgi için bk. “Şapsığlar ve Bir Kitap – 1”, mefenef. com.

Erol Kilic Kutalia